1. Informacje ogólne
1.1. Metoda naprężeń nominalnych
Projektowana trwałość jest wyznaczana metodą naprężeń nominalnych zgodnie z EN 1993-1-9: 2005 jako:
gdzie:
- – ekstremalne wartości naprężeń
- – charakterystyczna wartość zakresu naprężeń nominalnych
- – częściowy współczynnik bezpieczeństwa, dla tych obliczeń
- – wartość obliczeniowa zakresu naprężeń nominalnych
- – referencyjna trwałość, dla wszystkich obliczeń
- – referencyjna wartość wytrzymałości zmęczeniowej pobrana z Tab. 8.1–8.10 w EN 1993-1-9:2005
- – nachylenie krzywej wytrzymałości zmęczeniowej, dla wszystkich obliczeń
1.2. Naprężenia według modelu analitycznego
Naprężenie obliczone z kombinacji obciążeń wyznacza się ze wzoru:
gdzie:
- – ekstremalna wartość siły osiowej
- – pole przekroju poprzecznego blachy
1.3. Model numeryczny
Modele MES są przygotowane w Ansys 19.1 z wykorzystaniem elementu bryłowego nr 181. Rozmiar siatki wynosi . Modele CBFEM są wykonane w IDEA StatiCa w wersji 22.1 z zastosowaniem czterowęzłowych elementów powłokowych. Stosowane są domyślne ustawienia siatki, minimalny rozmiar elementu siatki wynosi 10 mm, maksymalny 50 mm.
2. Złącze krzyżowe z poprzeczną spoiną pachwinową
2.1. Opis
Spawane złącze krzyżowe trzech blach jest wykonane spoinami pachwinowymi o grubości spoiny 6 mm. Wymiary blach wynoszą 50x16 mm, wykonane ze stali gatunku S450; patrz Rys. 1. Złącze jest obciążone siłą rozciągającą.

Rys. 1: Spawane złącze krzyżowe
Złącze to odpowiada szczegółowi konstrukcyjnemu 1 z Tab. 8.5 w EN 1993-1-9:2005. Kategoria szczegółu dla , tj. , wynosi 80.
2.2. Model analityczny
Dla tego złącza pole przekroju poprzecznego blachy wynosi . Wyniki modelu analitycznego podano w Tab. 1.
Tab. 1: Wyniki rozwiązania analitycznego AM
| [kN] | [kN] | [MPa] | [MPa] | [MPa] | [MPa] | [-] |
| 85.3 | 8.53 | 106.7 | 10.7 | 96 | 110.4 | 7.61E+05 |
| 105.8 | 10.58 | 132.2 | 13.2 | 119 | 136.9 | 4E+05 |
| 127.1 | 12.71 | 158.9 | 15.9 | 143 | 164.5 | 2.3E+05 |
| 148.4 | 14.84 | 185.6 | 18.6 | 167 | 192.1 | 1.45E+05 |
| 169.8 | 17 | 212.2 | 21.2 | 191 | 219.7 | 9.66E+04 |
2.3. Modele numeryczne
Przekroje zmęczeniowe są tworzone z wykorzystaniem przekrojów spoiny w odległości od krawędzi spoiny, aby uniknąć wpływu spiętrzeń naprężeń wynikających z lokalnej geometrii spoiny (). Wyniki rozwiązania numerycznego metodą MES i CBFEM przedstawiono w Tab. 2 i 3.
Tab. 2. Wyniki rozwiązania numerycznego – MES
| [kN] | [kN] | [MPa] | [MPa] | [MPa] | [MPa] | [-] |
| 85.3 | 8.53 | 106.8 | 10.7 | 96.1 | 110.6 | 7.58E+05 |
| 105.8 | 10.58 | 132.6 | 13.3 | 119.3 | 137.2 | 3.96E+05 |
| 127.1 | 12.71 | 159.3 | 15.9 | 143.4 | 164.9 | 2.28E+05 |
| 148.4 | 14.84 | 185.5 | 18.6 | 166.9 | 192 | 1.45E+05 |
| 169.8 | 17 | 212.1 | 21.2 | 190.9 | 219.6 | 9.67E+04 |
Tab. 3. Wyniki rozwiązania numerycznego – CBFEM
| [kN] | [kN] | [MPa] | [MPa] | [MPa] | [MPa] | [-] |
| 85.3 | 8.53 | 108.7 | 10.9 | 97.8 | 112.5 | 7.2E+05 |
| 105.8 | 10.58 | 134.7 | 13.5 | 121.2 | 139.4 | 3.78E+05 |
| 127.1 | 12.71 | 161.9 | 16.2 | 145.7 | 167.6 | 2.18E+05 |
| 148.4 | 14.84 | 189.1 | 18.9 | 170.2 | 195.7 | 1.37E+05 |
| 169.8 | 17 | 216 | 21.6 | 194.4 | 223.6 | 9.16E+04 |
2.4. Weryfikacja
Obliczenia numeryczne CBFEM są weryfikowane na modelach analitycznych i numerycznych MES na podstawie zakresu naprężeń i trwałości zmęczeniowej; patrz Rys. 2. Średnia różnica zakresów naprężeń wynosi około 2%.

Rys. 2: Porównanie wartości projektowanej trwałości NR
2.5. Przykład wzorcowy
Dane wejściowe
Blachy:
- Stal S450
- Blacha 50 × 16 mm
Spoina:
- Grubość spoiny = 6 mm
Efekty obciążeń:
Wyniki
- Minimalne naprężenie normalne:
- Maksymalne naprężenie normalne:
- Charakterystyczna wartość zakresu naprężeń nominalnych:
- Wartość obliczeniowa zakresu naprężeń nominalnych:
- Referencyjna wartość wytrzymałości zmęczeniowej:
- Nachylenie krzywej wytrzymałości zmęczeniowej:
- Projektowana trwałość

Rys. 3: Charakterystyczna wartość zakresu naprężeń nominalnych
3. Złącze krzyżowe blachy z dwiema poprzecznymi blachami
3.1. Opis
Spawane złącze krzyżowe z dwiema poprzecznymi blachami jest wykonane spoinami pachwinowymi o grubości spoiny 4 mm; patrz Rys. 4. Wymiary blach wynoszą 90x10 mm. Wykonane są ze stali gatunku S235. Złącze jest obciążone siłą rozciągającą.

Rys. 4: Spawane złącze krzyżowe z dwiema poprzecznymi blachami
Zgodnie z EN 1993-1-9: 2005 złącze to odpowiada szczegółowi konstrukcyjnemu 6 w Tabeli 8.4. Jego kategoria szczegółu wynosi 80, ponieważ , tj. .
3.2. Modele analityczne i numeryczne
Pole przekroju poprzecznego blachy w tym obliczeniu analitycznym wynosi A = 900 mm2. Przekroje zmęczeniowe są tworzone z wykorzystaniem przekrojów spoiny w odległości od krawędzi spoiny, aby uniknąć wpływu spiętrzeń naprężeń wynikających z lokalnej geometrii spoiny . Wyniki modelu analitycznego AM, modelu bryłowego MES oraz modelu powłokowego CBFEM podano w Tab. 4.
Tab. 4: Wyniki obliczeń
| AM | FEM | CBFEM | |||||
| [kN] | [kN] | [MPa] | [-] | [MPa] | [-] | [MPa] | [-] |
| 99 | 9 | 115 | 6.73E+05 | 115.5 | 6.64E+05 | 115.9 | 6.57E+05 |
| 108.9 | 9 | 127.7 | 4.92E+05 | 128 | 4.88E+05 | 128.7 | 4.81E+05 |
| 118.8 | 9 | 140.3 | 3.71E+05 | 140.7 | 3.68E+05 | 141.5 | 3.62E+05 |
| 128.7 | 9 | 153 | 2.86E+05 | 153.4 | 2.84E+05 | 154.2 | 2.79E+05 |
| 144 | 9 | 172.5 | 1.99E+05 | 173 | 1.98E+05 | 173.9 | 1.95E+05 |
3.3. Weryfikacja
Obliczenia numeryczne CBFEM są weryfikowane na modelach analitycznych i numerycznych MES na podstawie zakresu naprężeń i trwałości zmęczeniowej, patrz Tab. 4 i Rys. 5. Maksymalna i średnia różnica naprężeń jest mniejsza niż 1%.

Rys. 5: Porównanie wartości projektowanej trwałości NR
3.4. Przykład wzorcowy
Dane wejściowe
Blachy:
- Stal S235
- Blacha 90 × 10 mm
Spoina:
- Grubość spoiny = 4 mm
Efekty obciążeń:
Wyniki
- Minimalne naprężenie normalne:
- Maksymalne naprężenie normalne:
- Charakterystyczna wartość zakresu naprężeń nominalnych:
- Wartość obliczeniowa zakresu naprężeń nominalnych:
- Referencyjna wartość wytrzymałości zmęczeniowej:
- Nachylenie krzywej wytrzymałości zmęczeniowej:
- Projektowana trwałość
4. Spawane złącze teowe z podłużną blachą
4.1. Opis
Podłużna blacha o wymiarach 100 x 8 mm jest przyspawana do blachy o wymiarach 40 x 8 mm spoinami pachwinowymi o grubości spoiny 4 mm; patrz Rys. 6. Obie blachy są ze stali gatunku S355. Złącze jest obciążone siłą rozciągającą.

Rys. 6: Spawane złącze teowe z podłużną blachą
Zgodnie z EN 1993-1-9:2005 złącze to odpowiada szczegółowi konstrukcyjnemu 1 w tabeli 8.4. Jego kategoria szczegółu wynosi 63, ponieważ , tj. .
4.2. Modele analityczne i numeryczne
Pole przekroju poprzecznego blachy w tym obliczeniu analitycznym wynosi A = 320 mm2. Przekroje zmęczeniowe są tworzone z wykorzystaniem płaszczyzny roboczej w odległości 40 mm od krawędzi spoiny, aby uniknąć wpływu spiętrzeń naprężeń wynikających z lokalnej geometrii spoiny. Wyniki modelu analitycznego AM, modelu bryłowego MES oraz modelu powłokowego CBFEM podano w Tab. 5.
Tab. 5: Wyniki obliczeń
| AM | FEM | CBFEM | |||||
| [kN] | [kN] | [MPa] | [-] | [MPa] | [-] | [MPa] | [-] |
| 34 | 3.4 | 110.0 | 3.76E+05 | 129.4 | 2.31E+05 | 110.2 | 3.74E+05 |
| 37.5 | 3.8 | 121.3 | 2.8E+05 | 142.6 | 1.72E+05 | 121.2 | 2.81E+05 |
| 41.7 | 4.2 | 134.7 | 2.05E+05 | 158.6 | 1.25E+05 | 135.0 | 2.03E+05 |
| 44.5 | 4.5 | 143.8 | 1.68E+05 | 169.1 | 1.03E+05 | 143.9 | 1.68E+05 |
| 49.8 | 5.0 | 161.0 | 1.2E+05 | 189.4 | 7.36E+04 | 161.2 | 1.19E+05 |
4.3. Weryfikacja
Obliczenia numeryczne CBFEM są weryfikowane na modelach analitycznych i numerycznych MES na podstawie zakresu naprężeń i projektowanej trwałości zmęczeniowej, patrz Tab. 5 i Rys. 7. Maksymalna i średnia różnica naprężeń w stosunku do modelu analitycznego wynosi około 1%. Różnica między MES a CBFEM jest większa ze względu na różnicę między modelem bryłowym a powłokowym oraz sposób uwzględnienia mimośrodu.

Rys. 7: Porównanie wartości projektowanej trwałości NR
4.4. Przykład wzorcowy
Dane wejściowe
Blachy:
- Stal S355
- Blacha 40 × 8 mm
- Blacha 100 × 8 mm
Spoina:
- Grubość spoiny = 4 mm
Efekty obciążeń:
Wyniki
- Minimalne naprężenie normalne:
- Maksymalne naprężenie normalne:
- Charakterystyczna wartość zakresu naprężeń nominalnych:
- Wartość obliczeniowa zakresu naprężeń nominalnych:
- Referencyjna wartość wytrzymałości zmęczeniowej:
- Nachylenie krzywej wytrzymałości zmęczeniowej:
- Projektowana trwałość
5. Spawane złącze teowe z poprzeczną blachą
5.1. Opis
Spawane złącze teowe z blachą o wymiarach 50 x 12 mm i poprzeczną blachą o wymiarach 50x10 mm jest wykonane ze stali gatunku S355 spoinami pachwinowymi o grubości spoiny 5 mm; patrz Rys. 8. Złącze jest obciążone siłą rozciągającą.

Rys. 8. Spawane złącze teowe z poprzeczną blachą
Zgodnie z EN 1993-1-9: 2005 złącze to odpowiada szczegółowi konstrukcyjnemu 6 w Tabeli 8.4. Jego kategoria szczegółu wynosi 80, ponieważ , tj. .
5.2. Modele analityczne i numeryczne
Pole przekroju poprzecznego blachy w tym obliczeniu analitycznym wynosi A = 600 mm2. Przekroje zmęczeniowe są tworzone z wykorzystaniem przekrojów spoiny w odległości 5t od krawędzi spoiny, aby uniknąć wpływu spiętrzeń naprężeń wynikających z lokalnej geometrii spoiny (). Wyniki modelu analitycznego AM, modelu bryłowego MES oraz modelu powłokowego CBFEM podano w Tab. 6.
Tab. 6: Wyniki obliczeń
| AM | FEM | CBFEM | |||||
| [kN] | [kN] | [MPa] | [-] | [MPa] | [-] | [MPa] | [-] |
| 94.1 | 9.4 | 162.3 | 2.39E+05 | 155.0 | 2.75E+05 | 162.8 | 2.37E+05 |
| 117.8 | 11.8 | 203.2 | 1.22E+05 | 194.0 | 1.4E+05 | 203.8 | 1.21E+05 |
| 140.7 | 14.1 | 242.8 | 7.16E+04 | 231.8 | 8.23E+04 | 243.3 | 7.11E+04 |
| 152.0 | 15.2 | 262.2 | 5.68E+04 | 250.3 | 6.53E+04 | 263.0 | 5.63E+04 |
| 160.0 | 16.0 | 276.0 | 4.87E+04 | 263.5 | 5.6E+04 | 276.9 | 4.82E+04 |
5.3. Weryfikacja
Obliczenia numeryczne CBFEM są weryfikowane na modelach analitycznych i numerycznych MES na podstawie zakresu naprężeń i trwałości zmęczeniowej, patrz Rys. 9 i Tab. 6. Maksymalna i średnia różnica naprężeń w stosunku do modelu analitycznego wynosi około 1%. W tym przypadku mimośród nie ma dużego wpływu; różnica między MES a CBFEM wynosi około 5%.

Rys. 9: Porównanie wartości projektowanej trwałości NR
5.4. Przykład wzorcowy
Dane wejściowe
Blachy:
- Stal S355
- Blacha 50 × 12 mm
- Blacha poprzeczna 50 × 10 mm
Spoina:
- Grubość spoiny = 5 mm
Efekty obciążeń:
Wyniki
- Minimalne naprężenie normalne:
- Maksymalne naprężenie normalne:
- Charakterystyczna wartość zakresu naprężeń nominalnych:
- Wartość obliczeniowa zakresu naprężeń nominalnych:
- Referencyjna wartość wytrzymałości zmęczeniowej:
- Nachylenie krzywej wytrzymałości zmęczeniowej:
- Projektowana trwałość
Przykłady weryfikacyjne zostały przygotowane przez Kirilla Golubiatnikova na Czeskim Uniwersytecie Technicznym w Pradze.
